Raúl Antonio Capote – internacionales@granma.cu
O informe do Departamento de Estado publicado 20 de xullo baixo o título Cuba:The Capital of 21st Century Subversion, accesibel a través do dominio oficial de Washington STATE.GOVT, acusa a Cuba de fomentar o extremismo de esquerda nos EUA e de tecer unha rede de espionaxe e influencia para socavar os intereses dos EUA en todo o planeta. O texto carece de probas, vai armado por unha narrativa ideolóxica que recicla tópicos da Guerra Fría e omite de xeito sistemático o contexto de agresión asimétrica coa que sucesivos governos dos EUA veñen agredindo a Illa durante máis de seis décadas.
A tese conspirativa é o eixo do manifesto: un estado estranxeiro (Cuba) instrumentaliza movementos sociais, académicos e políticos dos EUA para desestabilizar a orde interna e alterar as relacións exteriores do Imperio. Habana constrúe, dacordo con este relato quimérico unha rede de espionaxe e de influencia que acubilla organizacións lexítimas da esquerda estadounidense. O texto non aporta instruccións, non identifica axentes cubanos, non contén probatoria escrita ou grabada nin documentación desclasificada. O Dereito e a práctica diplomática esixen que acusacións de tal gravidade –que implican violación da soberanía e inxerencia en asuntos internos– estea sustentada por probas.
O informe aporta unha colección de inferencias e unha retórica de culpabilidade por asociación: o mero feito de un colectivo compartir posturas críticas cara ao bloqueo ou establece intercambios académicos con institucións cubanas, convértese en indicio de subordinación a unha presunta estratexia de intelixencia conspirativa contra a estabiliidade dos EUA.
Non é a primeira vez que o Departamento de Estado ou Ministerio de Relacións Exteriores bota man deste patrón. Relatores da ONU e organizacións como Amnistía Internacional ten denunciado ausencia de probas de parte dos EUA cando denuncia países que non se aliñan coa súa política internacional.
Neste caso concreto, a ausencia de probas converte ao informe nun exercicio de propaganda: a discrepancia de Cuba coa política exterior dos EUAé presentada como ilexítima per se, mentres calquera afinidade ideolóxica co proxecto socialista cubano queda automaticamente codificada como parte dunha «operación de espionaxe hostil». Este xeito de argumentar ten dúas consecuencias graves. A primeira, é que nega o direito de se expresaren políticamente a organizacións afroamericanas, sindicatos, colectivos antirracistas, movementos pola xustiza climática ou de solidariedade que actúan nos EUA. O informe infantiliza á sociedade civil e ignora décadas de historia do internacionalismo solidario.
A oposición ao bloqueo non é un invento da Habana: foi defendidas argumental e organizativamente por premios Nobel, líderes relixiosos, incluída a Conferencia Episcopal dos EUA e aparece en múltiples resolucións da Asemblea Xeral da ONU ou en editoriais de medios como The New York Times, que en 2022 cualificara a política debloqueo como “fracaso probado e reliquia da Guerra Fría”.
O informe criminaliza a protesta, a crítica e liberdade de opinar. A noción de que as críticas domésticas son teledirixidas por un inimigo externo cumpre a función política de desviar a atención dos fracasos propios e estigmatizar a quen reclama cambios. Historicamente, esta táctica foi utilizada para xustificar a vixilancia e a represión de movementos lexítimos, como xa sucedera no macartismo ou na criminalización do movimiento Black Lives Matter a través de demagóxicas narrativas de infiltración exterior.
O HISTÓRICO BLOQUEO A CUBA SILENCIADO
O máis importante do documento gubernamental dos EUA é o que cala. Quen descoñeza a historia bilateral, non atopará nas súas páxinas mención algunha aos seguintes feitos amplamente documentados:
O bloqueo económico, comercial e financeiro, imposto formalmente en 1962 e aumentado por leis como a Torricelli (1992) e a Helms-Burton (1996), constitúe a pedra angular dunha política de cerco que custou á economía cubana miles de millóns de dólares.
As agresións armadas e o terrorismo de Estado, os plans de atentado contra líderes cubanos probados polo Comité Church do Senado; a tolerancia cara a grupos violentos de orixe cubana-estadounidense que actúan desde territorio dos EUA.
A inxerencia crónica nos asuntos internos de Cuba, mediante o financiamento federal de programas de promoción da democracia que, baixo a fachada da asistencia, sementaron operacións de desestabilización.
Acusar a Cuba de conspiración internacional sería preciso explicar antes como un Estado pequeno, bloqueado e suxeito a un cerco hostil e permanente podería deixar de buscar alianzas na sociedade do país hostil para romper o illamento, exactamente igual que o faría calquera outro Estado en condicións semellantes. Procura de espazos de influencia política e diplomática –a través de contactos con congresistas, viaxes de solidariedade, intercambios académicos ou brigadas médicas– que son parte do exercicio lexítimo da diplomacia pública, non na espionaxe.
A VOLTA DO MACARTISMO
O informe é síntoma dunha deriva evidente na política estadounidense. Nos últimos anos, consolidouse unha práctica de goberno que consiste en procurar un inimigo externo ao que achacar todas as tensións internas. Nesta circunstancia converten Cuba na capital da subversión do século xxi, unha hipérbole que contrasta coa realidade dunha illa que apenas dá superado as consecuencias do agravamento do bloqueo.
Tan rechamante é a asimetría de poder, que a imaxe dunha Cuba controlando remotamente as mentes e as accións dos activistas dos EUA só pode entenderse como unha proxección paranoica ou como unha cortina de fume para termar nunha política fracasada.
O informe é unha elevación do recurso propagandístico chapado en retórica contra Cuba: intereses norteamericanos ameazados, contaxio subversivo, ameaza contra o sistema das liberdades, contaminación perversa da democracia. Recorda á vespera da guerra contra o Iraq e a exaltación dun perigo que non existia: o das armas de destrución masiva.
(Versión en Galego para TSA de Leila Pousa, directora do Instituto Internacional de Linguística de Bogotá)




