Todalas entradas de Terrasenamos

Roberto Fernández Retamar fez poesia para a Revolução

Madeleine Sautié – Granma

Roberto Fernández Retamar fez poesia para a Revolução como quem pensa construir um espaço de convivência e igualdade com os matérias da injustiça derrubada e pôs as palavras para as pessoas que habitam uma cidade maltratada e cercada conservar a toda a hora a mente em luz para identificar ao inimigo causante da tortura colectiva. A poesia nas letras de Fernández Retamar e visão da capacidade colectiva, da potência popular capaz de revelar a demagoxia, a mentira milionária, a injustiça evidente dos cercadores que se oferecem coma anjos da liberdade e quase não representam, agora e sempre, o projecto colonial e terrorista de manter a divisão e acusar as pessoas bloqueadas de todos os andacios argallados pelos bloqueadores para o que se precisa a administração contínua da divisão e a mentira coma um imbornal pelo que escapem os poderes e as virtudes do povo cercado. Fernández Retamar deixa-nos  Ensayo de otro mundo (1967), Para una teoria de la literatura hispanoamericana (1975) Para el perfil definitivo del hombre (1981) Estreou-se como poeta com o livro Elegía como un himno em 1950 e, dende aquela, publicou mais de vinte volumes poéticos, entre os que é preciso citar Alabanzas, conversas (1955) Con las mismas manos (1962) Buena suerte viviendo (1967) Que veremos arder (1970), Juana y otros poemas personales (1981) Hacia la nueva (1989) ou Aqui (1995). Em 2002 reuniu uma ampla selecção dos seus poemas, intitulada Versos. Em Galego temos Conversa, antoloxia 1951-1996 em esplêndida tradução ao Galego do seu amigo Xosé Maria Álvarez Cáccamo. 

“Conversa”, antoloxia 1951-1996 Seleção da obra de Roberto Fernández Retamar em tradução ao Galego de Xosé María Álvarez Cáccamo, publicada pela editora Galaxia em 1996.

Hà poucos meses, Roberto Fernández Retamar, por ocasião do 60º aniversário da Casa de las Américas, convocou os presentes a relembrar o futuro. A exortação enigmática assumiu todo o sentido, tendo em conta que desde o primeiro dia a Casa que mais fez pela unidade continental procurou o brilho perpétuo, presente e futuro da região. Numerosas personalidades que lamentam a morte do poeta aos 89 anos de idade e sobrepondo-se à dor, falam de gratidão e presença. «Caro Roberto, obrigado por nos deixar trabalho, lucidez e compromisso», disse o presidente Miguel Díaz-Canel Bermúdez. “Temos suas ideias que inspiram o caminho dos povos livres que mantêm vivo seu legado de resistência», disse Evo Morales, presidente da Bolívia.

Margaret Randall, escritora norte-americana, disse: «Ao longo dos anos, Retamar sempre foi um farol para nós, uma referência política e cultural e um amigo. Lamentamos a sua morte e celebramos a sua vida».

«Retamar nos deixa como legado o exemplo de um revolucionário abnegado, um poeta sensível, um intelectual dialógico, um homem dedicado às causas mais nobres da humanidade. Meu abraço fraterno da ressurreição», escreveu o intelectual brasileiro Frei Betto.

Ernest Pépin, um escritor de Guadalupe, recordará para sempre «este homem tornado fogo por uma revolução que sempre manteve o seu curso».

Palavras do poeta César Vallejo foram evocadas pelo poeta peruano Hildebrando Pérez Grande: «Seu corpo estava cheio do mundo», disse.

A escritora Selena Millares disse que para sempre temos a palavra dele: «E ninguém pode apagar isso».

Chiqui Vicioso, poeta dominicana, lembrou-se dele como «uma reafirmação de nossas utopias»; e o escritor venezuelano Freddy Ñañez resumiu: «As palavras deixadas por nosso anfitrião, nosso pai Calibán, são flechas paradas no tempo que continuam prolongando sua vida com as possibilidades deixadas intactas na poesia e pura presença ética. (…) haverá um futuro para seguir os passos do grande Roberto Fernández Retamar».

A obra de Fernando Ortiz foi declarada “Patrimonio da Nación Cubana”

Ailin Resende – Habana

Dezaséis de xullo, a obra de Fernando Ortiz foi declarada Patrimonio da Nación Cubana en sesión celebrada no paraninfo do Colexio Universitario San Gerónimo, no centro histórico da Habana, ao se cumpriren 138 anos do nacemento do autor de Los Negros Esclavos. Abel Prieto, presidente da Sociedad Cultural José Martí dixo que era un acto de xustiza para o pai da antropoloxía cubana e citou un parágrafo do ensaio Factores Humanos de la Comunidad (1949) no que Ortiz denuncia a vontade negativa de certos cubanos contra a súa nacionalidade de orixe, por un complexo de inferioridade. Ortiz formara parte do histório Grupo Minorista fundado en 1923 por Rubén Martinez  Villena, Marinello, Alejo Carpentier, Julio Antonio Mella e José Manuel Acosta que proclamaron a continuidade do nacionalismo emancipador martiano e refundaron o anti-imperialismo cubano que se manifesta no Moncada e dá lugar á Revolución.

Fernando Ortiz dixo que sen o legado da africanía non se poderia comprender a cultura de Cuba. (Na imaxe, Oshun de Manuel Mendive)

O tributo a Ortiz foi presentado por Miguel Barnet, presidente da fundacion que leva o nome do fundamental antropólogo, adiantado no concepto da transculturación e na constatación de que Cuba sen a Africanía non sería Cuba. Barnet, citou a afirmación de Ortiz no limiar de Cuentos Negros de Cuba de Lydia Cabrera, onde dí que un pobo que se nega a si mesmo, vai cara ao suicidio. Barnet cita o fundamental Contrapunteo cubano del tabaco y del azúcar no que Fernando Ortiz, en 1940, apunta as orixes e as causas da economía dependente da Illa e do seu marco político e asegura que o sucre é foráneoo e nocivo e o tabaco autóctono, emancipador e afrodisíaco. “Cuba non sería en verdade independente -escribe Ortiz- sen se librar desa retorta serpe da economía colonial que se nutre dos seus campos, mais agana ás súas xentes e enguedéllase na palma do noso escudo republicano, converténdoo nun signo do dólar estranxeiro”.

Abel Priero recorda outros intelectuais de Cuba que identificaron na República neo-colonial distintas maneiras de se sentir e asumir  como cubanos. Elías Entralgo, diferenza  a cubanía progresiva da cubanidade estacionaria conservadora, a mesma que consertou os corpos de voluntarios baixo a dominación española, fronte as insureccións de 1868 y 1895.

A José Antonio Foncuev, que opón o patriotismo abnegado, comprensivo e previsor a despeito de outro pitoño, falso e declamativo e acusa aos que traidores aos máis altos e lídimos intereses do país, semellan propietarios exclusivos dunha delicadísima sensibilidad patriótica.

A Jorge Ibarra que denunciou o Mito Teodoro Roosevelt  promovido por sectores influintes da illa na morte do político e militar ianqui en 1919, considerado campeón da liberdade de Cuba, pai amoroso da República plattista que algúns chegaron a comparar cos pais da patria cubana. “Nada máis lonxe da cubanía que este vergoñento pesadelo”.

A presenza de Ortiz está asegurada en Cuba pola seminal e activa fundación que leva seu nome.  Co gallo da declaración patrimonial da súa obra, Abel Prieto sinalou a reaparición do auto-noxo en Cuba baixo a espécie dunha colonización cultural que idealiza a felicidade coma un nirvana que só pode realizarse no capitalismo. “Un capitalismo que multiplica o estrago e o consumo  neurótico a partir de falsas necesidades: están a destruir o planeta e os seus poboadores”.

Lindo ser comunista, mesmo que cause dores de cabeça

Raúl Antonio Capote – Granma

O Artigo Um da Constituição afirma claramente que Cuba é um Estado socialista de direito e justiça social, democrático, independente e soberano, e o Artigo Cinco reafirma que é o Partido Comunista de Cuba, único, martiano, fidelista, marxista e leninista, avanguarda organizada da nação, a principal força política da sociedade e do Estado que organiza e orienta os esforços comuns na construção do socialismo e o avanço rumo à sociedade comunista. Estamos no caminho que escolhemos e defendemos: o socialismo com seu passado e sua gênese do futuro. O socialismo como caminho para o domínio da plena realização humana, a sociedade do bem-estar, do bem viver, não apenas pelos níveis alcançados de justiça e equidade, mas também pelos altos índices de desenvolvimento, fruto dos avanços das ciências, da tecnologia, dos meios de produção e das forças produtivas, desencadeadas, livres, altamente qualificadas: a sociedade comunista.

A Constituição de Cuba define que nunca voltará ao capitalismo e que só no socialismo e no comunismo o ser humano atinge a plena dignidade.

O socialismo se parece com o homem, assim como o fascismo é a negação do homem. O socialismo é «o caminho» não isento de erros para o comunismo, é um caminho de justiça cheio de obstáculos, marcado por desafios, retrocessos e avanços. «Na construção socialista, planejamos a dor de cabeça que não a torna escassa, mas pelo contrário. O comunismo será, entre outras coisas, uma aspirina do tamanho do Sol».

O capitalismo procura semear a falta de fé no ser humano, exalta o cinismo, o ego reverenciado, como Ayn ​​Rand definiu o homem ideal do capitalismo: «Enquanto o criador é egoísta e inteligente, o altruísta é um imbecil que não pensa, não sente, não julga, não age».2

Antes da Revolução Francesa, houve uma profunda batalha de ideias na Europa, antes das revoltas revolucionárias, uma nova maneira de ver o mundo abriu o caminho. O Iluminismo plantou a semente que propiciou a Revolução. Um consenso foi criado em toda a Europa, emergiu uma Internacional espiritual burguesa. «Toda revolução foi precedida por um intenso trabalho de crítica, de penetração cultural, de permeação de ideias”.3

Se a nossa maneira de ver o mundo é marcada pela axiologia do capitalismo, se o nosso princípio básico ainda é ter, a todo o custo, acima do ser humano, se o egoísmo é o sinal que move nossas vidas, se vemos a miséria como um tipo de fatalismo e a sociedade dividida em classes como algo natural e imutável, se não temos fé no ser humano e em sua capacidade de entrega, em seu altruísmo, do que estamos falando?

Não é com os mísseis, não é com exércitos, não é com forças policiais apenas com o que os poderosos garantem o domínio, as defesas do capital estão no inconsciente dos indivíduos e são mais poderosas do que a arma mais moderna desenvolvida pelo complexo militar industrial. Elas fazem com que os dominados ajam contra seus interesses e defendam os governos que os oprimem. É difícil libertar-se do sonho narcótico do consumo e do individualismo atroz.

O sistema de educação do capitalismo é projetado para treinar o homem do capitalismo. Exalta a competição, a falta de solidariedade, o individualismo. «A classe que tem os meios de produção material tem, ao mesmo tempo, os meios de produção ideológicos».4

Na sociedade capitalista, o homem vive uma ilusão de liberdade, é uma mercadoria e entre mercadorias — pois esse é o homem do capitalismo — não pode haver solidariedade, mas sim competição.

A solidão de um homem esmagado pela maquinaria produtiva e do comércio é o sinal do capitalismo, é o ser humano alienado, submetido à violência da propaganda, sitiado dia e noite, cercado de cantos de sereia, manipulado e incentivado a comprar e comprar coisas às que, muitas vezes, não pode acessar, ou objetos dos que não está precisando. A situação do homem no capitalismo subdesenvolvido, depreciado totalmente seu valor mercantil, é ainda pior.

O medo natural do homem de se aventurar no mundo desconhecido da liberdade é astutamente explorado pelo capitalismo. O homem que descobre esse mundo tem duas opções diante da inquietação gerada por tal descoberta: ou retorna à calma perdida ou se declara livre e corre o risco de mudar o mundo e construir relacionamentos baseados no amor.

Nós, revolucionários, sonhamos, mas não vivemos nas nuvens. Nós sonhamos, mas nós construímos. Nós, revolucionários, devemos ser apaixonados, em movimento, envolvendo todos, revelando essa nova realidade no caminho, ensinando nossa doutrina baseada na possibilidade, na ciência e no amor à vida, aos seres humanos, à natureza. Nós devemos ser transformadores e rebeldes.

Marx descreveu a sociedade comunista como uma associação de indivíduos livres: «A única sociedade em que o livre desenvolvimento dos indivíduos deixa de ser uma mera frase»5, no comunismo, o livre desenvolvimento de cada um será a condição para o desenvolvimento livre de todos.

A nossa Constituição define no preâmbulo a convicção de que Cuba nunca voltará ao capitalismo e que só no socialismo e no comunismo o ser humano atinge a plena dignidade.

1 Roque Dalton: Sobre dolores de cabeza.

2 Ayn Rand: El manantial. Editora Grito Sagrado, Buenos Aires, Argentina, 1993, pp. 145-146.

3 Compilação de Gerardo Ramos e Jorge Luis Acanda: Gramsci e a filosofia da praxe. Editora Ciencias Sociales, Havana, 1997, pp.106-107.

4 N. Ivanov, T. Beliakova, E. Krasavina: Karl Marx, sua vida e sua obra, Godley Books, United, Kingdom, 2011.

5 Karl Marx, Friedrich Engels: A Ideologia Alemã, In: MECW. Vol. 5, p. 439.

“Save the Children” di que Cuba é o primeiro pais de Latinoamérica en saúde, formación e cuidado infantil

Information Clearing House – Terra Sen Amos

A organización británica Save the Children (STC) indica que tanto o coidado, coma a formación e protección da infancia en Cuba, garantida polo Estado Socialista,  é a mellor de toda Latinoamérica e o Caribe. STC foi fundada en 1919 en Inglaterra, opera coma organización non gobernamental  en todo o mundo e publica un informe anual construido sobre indicadores internacionais contrastados en 176 paises, de sobrevivencia infantil, educación, nutrición, defensa contra traballo de menores, violencia ou desprazamento. No inquérito de 2019, Cuba recibe, por terceiro ano consecutivo, o lugar de excelencia de Latinoamérica e Caribe.

Todas as organizacións internacionais de Saúde e Educación, recoñecen a excelencia de Cuba en cuidado e formación infantil.

Nancy Ramírez, directora do departamento de defensa legal da ONG, comentou que Guatemala era o pais do continente cos peores resultados do continente, seguida de Haiti, segundo o inquérito extraordinario sobre as condicións da infancia no mundo, publicado por Save the Children ao cumprir cen anos.  Ramírez dixo que a violencia seguía a ser a primeira causa de morte de cativos en Latinomérica e o Caribe, con 70 vidas roubadas no último ano.

A asociacion STC é recoñecida internacionalmente polos seus programas voluntarios de saúde infantil, nutrición, atención en emerxencias, calidade educativa, dereitos de menores e erradicación da trata, explotación laboral infantil e o VIH/SIDA, entre outros.

A británica STC non fai senon sumarse ao acordo das organizacións internacionais sobre a excelencia de Cuba na atención médica, a educación en todos os niveis e nomeadamente no que se refire a poboación infantil. UNICEF salienta que Cuba é o único pais sen desnutrición infantil de América Latina. En Colombia, con gobernos asociados aos EUA, rexístrase unha morte por desnutrición cada 33 horas; en Guatemala, a metade da poboación menor de 5 anos padece desnutrición crónica.

A ausencia de meniños da rúa é outro dos feitos que fan de Cuba unha excepción na realidade de Latinoamérica. México por exemplo, con ben máis recursos ca illa, ten case 4 millóns de menores explotados.

A FAO identifica en Cuba o máis baixo índice estatístico de sub-nutrición, distante do de Haiti, por exemplo, con case o 52% da poboación afectada. A UNESCO sinala Cuba como único pais de América Latina que cumpre ao 100% o programa  de Educación para Todos.

Igual que os seus once predecesores: Trump promete acabar con Cuba

Iroel Sánchez –Al Mayadeen

Entrevistados polo sitio EconomicEyeOn Cuba, dous funcionarios da administración Trump apuntaban 8 de abril deste ano: “ás nosas sancións directas a Venezuela e as sancións directas e indirectas a Cuba, producirán cambios na economía cubana por mor do que a Administración de [Juan] Guaidó está a facer contra ás exportacións de petróleo a Cuba. Axudamos ao presidente interino Guaidó para o réxime cubano non receber máis petrólo e ter que axustarse á perda do 30% ou máis das súas importacións de hidrocarburo, fuertemente subsidiadas. A economia da illa terá que se axustar as leis do mercado que queiran que noon. A bancarrota chegaralles antes do que pensan”.

Repítese a historia: outro goberno do Norte promete acabar coa independencia de Cuba. Con Trump xa son 12 presidentes

Desestabilizar Venezuela co fin de provocar a ruina de Cuba non é novo nin foi Trumpo quen o inventou. Tentando unha normalización con Cuba, Barack Obama desataba contra o principal aliado político e económico da illa unha guerra económica sen cuartel tras declarar ao goberno de Caracas ameaza inusual e extraordinaria para a seguridade dos EUA, procurando maior dependencia de Cuba do proceso que a prensa dominante alcuñou de baixada do souflé bilateral.

Obama empregara artes da sedución para convencer aos cubanos de desmontaren por si o socialismo que o Bloqueo, que el xulgaba fracasado, non dera feito; Trump –asexado  polos máis reaccionarios do seu gabinete e a ultradereita miamense- optou dende a súa chegada á Casa Branca, pola máis agresiva das políticas contra Habana.

Esmorecer a economia de Cuba reducindo os seus ingresos en divisas, quer pola eliminación dos servizos médicos cubanos a Brasil que o goberno de Jair Bolsonaro cancelou, quer boicotando os acordos de intercambio de petróleo por  traballo de profesionais cubanos da saúde en Venezuela, é só unha parte da agresión trumpista. Hai que lle engadir a prohibición das viaxes de estadounidenses á Illa, que Obama autorizara sen ser turismo, e o recrudecimiento do cerco financeiro contra Cuba (un aspecto no que Obama non dera cuartel, elevando ao máximo as multas a bancos internacionais por realizaren transaccións coa illa bloqueada) Trump asinou a entrada en vigor do título III da Lei Helms Burton para espantar o investimento estranxeiro, que o goberno cubano proclamara factor estratéxico.

Plataforma neocolonial

Provocar apuros e atrancos na vida diaria dos cubanos, que un aparello de guerra sicolóxica amplifica e manipula en Internet a través de publicacións que cobran do goberno estadounidense e do sistema de medios de comunicación privados, tamén financiados desde o exterior, que a era Obama inzara na Illa. Unha regra de ouro para os dous casos,: achacar os problemas provocados ás insuficiencias do sistema económico existente en Cuba, sen facer mención da guerra económica estadounidense e ofrecendo como remedio (que queiras que non) a restauración capitalista. O Presidente cubano chámao polo seu nome: plataforma neocolonial que pretender aplicarnos con andrómenas e biosbardos inventados polo neoliberalismo.

Engadamos ao lote a situación creada por Trump arguindo uns ataques sónico que ninguén cre contra o seus diplomáticos para pechar o consulado na Habana e así obrigar aos cubanos a viaxar a un terceiro país para tramitaren visas estadounidenses (recortadas en prazo, a maiores) Aumentar a presión da caldeira e pechar válvulas para facela estourar: eis o plano dos extremistas de Miami contra Cuba, nun tempo de eleccións no que o voto cubano-americano de dereita en Florida, pretende ser decisivo para a reelección de Trump.

E como non reparar no acontecido en Cuba nos últimos meses? Logo de Trump ameazar a o voto socialista no Referendo Constitucional, o 87% dos votantes pronunciouse polo socialismo baixo a direción do Partido Comunista. O apoio ao Presidente Díaz-Canel, electo en abril de 2018, medrou pola súa xestión de fenómenos naturais e o recrudecimento do Bloqueo, a reforma do aparello estatal lastrado pola burocracia e a ineficiencia, a solución por novas vías de problemas vellos como a vivenda e a produción de alimentos.


A contestación de Cuba ás agresións económicas dos EUA marcou un momento decisivo nos últimos dias de xuño. Non foi unha boa noticia para o goberno dos EUA:  Cuba reafirmaba a histórica opción polos humildes e decidía que fose os traballadores e traballadoras quen establezan os planos de produción das empresas estatais para o ano 2019; o anuncio dun paquete de medidas económicas que, nas antípodas do esperado polos partidarios do Bloqueo e as comparsa da plataforma neocolonial e neoliberal, comeza por un incremento de case 70% dos salarios do sector orzamentado, case millón e medio de empregados na saúde, a educación, outras esferas sociais e a administración pública. O resultado dependerá de manter o índice de prezos ao consumo e estimular o incremento das exportacións, sustituir importacións e os encadear produción no interior da economía, incluíndo o sector privado e o investimento estranxeiro.

Desde a súa chegada ao goberno e ao liderado do Partido Comunista, Raúl Castro encabezou un profundo proceso de autocrítica que puxo en primeiro plano as deficiencias internas e, os problemas estructurais da economía cubana, buscando un reforzamento da institucionalidade, a descentralización do goberno e unha economía máis diversificada con maior protagonismo de actores privados, tanto nacionais como estranxeiros, e cunha empresa estatal fortalecida.

Non han faltar contradicións, retrocesos e necesarias rectificaciones neste proceso. Porén, mália o atranco maior do Bloqueo, o Goberno de Cuba reforza outro obxectivo común: potenciar a intelixencia, a creatividade, o esforzo.

As prioridades son a economía e a preparación do país para a defensa. Non hai motivos para dubidar da experiencia e efectividade das estratexias trazadas por Cuba. Nunha entrevista dirixida ao electorado de Miami, Trump di que el vai resolver por fin o de Cuba. Analizando a historia e as máis recentes decisións cubanas, parece que na Illa prepáranse máis ben para dicirlle adeus a Trump dende o muro do Malecón. Igual que antes fixeran cos once presidentes que precederon ao magnate.